بيست بود سال به دور قمر * ليك به دانش ز خرد پيرتر پس از سألها أقامت در مشهد مقدّس مير به قزوين مهاجرت كرد « ومدّتى نيز در اردوى معلّا به درس اشتغال نمود ، نقوش دقايق طبع نقّاد وذهن وقّاد خود را بر صحائف ضماير علما وفضلا ظاهر گردانيد . ودر شهور سنهء ثمان وثمانين وتسعمائة ( 988 ه ق ) از دار السلطنهء قزوين به قصد زيارة مشهد مقدّسهء رضويه به دار المؤمنين كاشان خراميد ، وروزى چند درين جانب ساكن گرديد . » « 1 » پس از آن به أصفهان مهاجرت كرد وتا پايان عمر در آنجا سكنا گزيد وبه نشر معارف حقّه ، انديشه‌هاى حكمي وتربيت شاگردان پرداخت . أو در مكتب خويش شاگردان بسيار ارزشمندى را پرورش داد كه هر يك از شخصيتهاى برجستهء تاريخ تفكّر عقلانى مسلمانان به شمار آمده ودر رشد وبالندگى معارف ديني بويژه حكمت اسلامى نقش بسزايى داشته‌اند . مشهورترين ايشان كه برخى از أو اجازهء روايت نيز گرفته‌اند ، عبارتند از : مير سيّد احمد علوي ، ملّا صدراى شيرازي ، ملّا شمساى گيلانى ، ملّا عبد الغفّار گيلانى ، محمّد اشكورى ديلمى لاهيجى ، أبو الفتح گيلانى ، سيّد احمد عريزى درب امامي ، نظام الدين احمد دشتكى ، شيخ عبد اللّه سمنانى ، حسين بن حيدر كركى ، محمّد حسن زلالى خراساني ، ملّا خليل غازي قزوينى ، مير محمّد تقى استرآبادي ، ملّا عبد المطلب طالقانى و . . . آن گونه كه در منابع تاريخي آمده است ، مصنّف داراى دو فرزند نيز بوده : 1 . ميرزا صدرا 2 . همسر مير سيّد احمد علوي ( پسر خاله ووارث معنوي مير ) كه خاندان ميرداماد همگى از نوادگان اويند . مير به خاطر صفاى باطني وقدرت فوق العادهء علمي ، در ميان مردم جايگاه ويژه‌اى داشت واز مقرّبان شاه عبّاس صفوى بود . سرانجام پس از سألها تحقيق ، تأليف ، ترتيب شاگردان ، مجاهده وحضور در

--> ( 1 ) خلاصة الأشعار ، به نقل از مقدّمهء كتاب القبسات ، صفحهء بيست ونه .